Voor veel mensen roept een MRI-scan gevoelens van spanning op, maar voor wie last heeft van MRI claustrofobie, angst voor de scanner kan een dergelijk onderzoek ronduit overweldigend aanvoelen. De nauwe buis, het harde geluid en het gevoel van opgesloten zijn maken dat sommige patiënten de scan voortijdig afbreken of er helemaal niet aan beginnen. Toch is het onderzoek in veel gevallen medisch noodzakelijk. Gelukkig zijn er manieren om de drempel te verlagen, zodat je het onderzoek alsnog kunt ondergaan.

Wat is claustrofobie bij een MRI en hoe vaak komt het voor?

Claustrofobie is een angststoornis waarbij iemand intense angst ervaart in kleine, afgesloten ruimtes. Bij een MRI-scan word je in een smalle, cilindrische buis geschoven die aan alle kanten om je heen sluit. Het geluid van de machine is bovendien luid en onregelmatig. Dit kan zelfs bij mensen zonder een formele diagnose claustrofobie al flink ongemak veroorzaken. Naar schatting ervaart tussen de vijf en vijftien procent van de patiënten zoveel angst bij een MRI-scan dat het onderzoek bemoeilijkt wordt. Dat is een aanzienlijk deel, en het is dan ook een erkend probleem binnen de radiologie.

Waarom geeft de MRI-scanner zoveel angst?

De angst bij een MRI is vrijwel altijd een combinatie van meerdere factoren. Ten eerste is de bore, het gat in de machine, relatief smal. Je hoofd en schouders bevinden zich soms volledig binnen de magneet, zeker als het om een onderzoek van het hoofd, de nek of de borst gaat. Als je meer wilt weten over wat er precies onderzocht wordt bij een specifiek lichaamsdeel, lees dan ook MRI schouder: wat wordt er onderzocht en wanneer stuur de huisarts je door?. Ten tweede duurt een MRI-onderzoek doorgaans twintig minuten tot soms meer dan een uur, waarbij je zo stil mogelijk moet liggen. De combinatie van bewegingsbeperking, het harde kloppen en zoemen van de machine en het gevoel van opsluiting zorgt bij gevoelige patiënten voor een sterke stressreactie.

Fysieke en psychologische reacties

Wanneer de angst oplaait in de scanner, reageert het lichaam zoals bij elke andere stressvolle situatie: de hartslag stijgt, de ademhaling wordt oppervlakkig en sommige mensen transpireren hevig. Dit kan de angst verder versterken, omdat je je bewust wordt van je eigen lichamelijke reacties maar nergens heen kunt. Begrijpen dat dit een normale stressreactie is, en niet een teken dat er iets misgaat, kan al helpen om de piek te doorbreken.

Wat kun je doen om de MRI toch te doorstaan?

Er zijn verschillende strategieën die je samen met je huisarts of specialist kunt bespreken om een MRI-scan haalbaar te maken. Geen enkele aanpak werkt voor iedereen, maar er is genoeg keuze om een geschikte optie te vinden.

Voorbereiding en informatie

Weten wat je kunt verwachten neemt een groot deel van de onzekerheid weg. Vraag van tevoren aan de radioloog of MRI-laborant hoe lang het onderzoek duurt, hoe de machine eruitziet en wat je zult horen. Veel ziekenhuizen en klinieken bieden de mogelijkheid om de ruimte vooraf te bezoeken, zodat je de scanner kunt bekijken voordat je er daadwerkelijk in ligt. Dit kan de drempel aanzienlijk verlagen.

Ademhalings- en ontspanningstechnieken

Bewust en rustig ademhalen helpt om het zenuwstelsel te kalmeren. Probeer een trage, diepe ademhaling aan te leren nog voor het onderzoek: vier tellen inademen, vier tellen vasthouden en vier tellen uitademen. Sommige patiënten vinden het ook helpen om ogen dicht te houden zodra ze in de scanner liggen en zich te concentreren op een prettige herinnering of omgeving. Visualisatie is een eenvoudige techniek die je thuis al kunt oefenen.

Open MRI of MRI met grotere bore

Niet alle MRI-scanners zijn even nauw. Sommige klinieken beschikken over een zogeheten open MRI, waarbij de magneet aan de zijkanten open is in plaats van gesloten. Deze scanners zijn minder benauwd, al zijn ze soms minder krachtig dan standaard gesloten scanners. Moderne high-field scanners hebben bovendien een bredere bore dan oudere modellen, wat al een merkbaar verschil kan maken voor mensen met angst voor kleine ruimtes.

Medicamenteuze ondersteuning

Als bovenstaande aanpakken onvoldoende helpen, kan je huisarts een licht kalmerend middel voorschrijven voor de dag van het onderzoek. Dit wordt per patiënt afgewogen en is nadrukkelijk iets om van tevoren met een arts te bespreken, niet iets om op eigen houtje te regelen. Neem hiervoor contact op met je huisarts, zodat de keuze veilig en verantwoord gemaakt wordt.

Tips voor op de dag van het onderzoek

• Draag comfortabele, losse kleding zodat je je niet extra bekneld voelt.
• Vertel de MRI-laborant van tevoren over je angst, zodat zij rekening kunnen houden met extra uitleg en pauzes.
• Gebruik de noodknop die je in de scanner krijgt: weten dat je de scan op elk moment kunt onderbreken geeft een gevoel van controle.
• Vraag of je muziek mag luisteren via een koptelefoon, veel klinieken bieden dit aan.
• Breng indien mogelijk iemand mee die in de buurt wacht, dat geeft een rustgevend gevoel van veiligheid.

Veelgestelde vragen

Kan ik een MRI weigeren als ik claustrofobie heb?

Je hebt altijd het recht om een medisch onderzoek te weigeren. Bespreek dit echter eerst met je huisarts of specialist, want een MRI wordt alleen aangevraagd als er een medische reden voor is. Samen kun je kijken of er alternatieven zijn, zoals een CT-scan, of welke hulpmiddelen beschikbaar zijn om de MRI alsnog mogelijk te maken.

Wordt claustrofobie bij een MRI serieus genomen door zorgverleners?

Ja, dit is een veelvoorkomend en erkend probleem. Radiologen en MRI-laboranten zijn getraind om patiënten met angst voor de scanner te begeleiden. Schaam je dus niet om je angst te melden bij de aanvraag of bij de receptie van de afdeling radiologie. Hoe eerder je dit aangeeft, hoe beter ze de begeleiding kunnen aanpassen.

Helpt therapie bij het overwinnen van MRI-angst?

Voor mensen die regelmatig een MRI nodig hebben of al langere tijd last hebben van claustrofobie, kan cognitieve gedragstherapie of exposure-therapie zinvol zijn. Dit zijn bewezen behandelingen voor angststoornissen. Raadpleeg hiervoor een huisarts of psycholoog; zij kunnen je doorverwijzen naar de juiste hulp.

Claustrofobie bij een MRI is een serieus maar oplosbaar probleem. Door open te communiceren met je zorgverleners, je goed voor te bereiden en gebruik te maken van beschikbare hulpmiddelen, is de kans groot dat het onderzoek toch lukt. Meer lezen over gezondheidsonderwerpen die je dagelijks leven raken? Bekijk dan ook de artikelen in de categorie Lifestyle op Docvadis. Heb je twijfels of vragen over jouw situatie? Bespreek die altijd met je huisarts, want aan de informatie in dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend.