Multivitamines zijn de bestverkochte supplementen van Nederland. Miljoenen mensen slikken elke ochtend een pilletje in de veronderstelling dat ze daarmee tekorten voorkomen en hun gezondheid ondersteunen. Maar heeft multivitamine dagelijks slikken echt zin, of is het voor de meeste mensen simpelweg weggegooid geld? Het antwoord is genuanceerder dan veel fabrikanten je willen laten geloven.

Wat zit er eigenlijk in een multivitamine?

Een multivitamine is een combinatie van meerdere vitaminen en vaak ook mineralen in één tablet of capsule. Denk aan vitamine A, diverse B-vitamines, vitamine C, D, E en K, aangevuld met mineralen zoals zink, selenium en magnesium. De exacte samenstelling en dosering verschilt sterk per merk en product. Sommige preparaten bevatten slechts de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH), terwijl andere formules veel hogere doseringen bevatten. Dat onderscheid is belangrijk, want meer is bij vitaminen zeker niet altijd beter.

Wat zegt de wetenschap over multivitamine dagelijks slikken: heeft het zin?

De wetenschappelijke literatuur over multivitamines is uitgebreid, maar de conclusies zijn verrassend weinig enthousiast. Voor gezonde mensen die gevarieerd eten, laten grote overzichtsstudies doorgaans geen significant voordeel zien van het dagelijks slikken van een multivitamine. Het risico op hart- en vaatziekten, kanker of vroegtijdig overlijden daalt er niet meetbaar door. Dat klinkt misschien teleurstellend, maar het betekent ook dat gezond eten een sterk fundament vormt dat een supplement niet zomaar kan vervangen of verbeteren.

Er zijn echter situaties waarbij een multivitamine of een specifiek supplement wél degelijk zinvol kan zijn. De wetenschap is duidelijker over gerichte suppletie dan over brede multivitaminepreparaten. Vitamine D is een goed voorbeeld: in Nederland is een tekort aan dit zonneschijnvitamine wijdverbreid, met name in de herfst en winter. Foliumzuur is een ander voorbeeld, met een bewezen meerwaarde voor vrouwen die zwanger willen worden. En mensen met een veganistisch voedingspatroon lopen een reëel risico op een vitamine B12-tekort, waarvoor suppletie dan ook standaard wordt aanbevolen.

Wanneer is een multivitamine zinvol?

Er zijn meerdere groepen waarbij extra vitaminen en mineralen een aantoonbaar verschil kunnen maken. Ouderen nemen voedingsstoffen minder goed op via de darmwand en eten soms minder gevarieerd. Mensen met bepaalde darmaandoeningen, zoals de ziekte van Crohn of coeliakie, kunnen moeite hebben met de opname van specifieke voedingsstoffen. Wie een eenzijdig dieet volgt, langdurig bepaalde medicijnen gebruikt of herstelt van een ziekte of operatie, kan ook baat hebben bij suppletie. In al deze gevallen is het verstandig om je huisarts of een diëtist te raadplegen voor persoonlijk advies.

Voor wie voegt een multivitamine weinig toe?

Ben je jong, eet je gevarieerd en ben je over het algemeen gezond? Dan is de kans groot dat je lichaam via voeding al voldoende vitaminen en mineralen binnenkrijgt. Een extra multivitamine zal in dat geval weinig merkbaar toevoegen. Je nieren scheiden overschotten van de meeste in water oplosbare vitaminen simpelweg weer uit. Je plas wordt er duurder van, maar je gezondheid niet aantoonbaar beter.

Zijn er risico’s verbonden aan dagelijks een multivitamine nemen?

Voor de meeste mensen is een standaard multivitamine met doseringen rondom de ADH veilig. Problemen kunnen ontstaan bij langdurig gebruik van hoge doseringen van bepaalde vitaminen. Vitamine A in te hoge doses kan schadelijk zijn, zeker tijdens de zwangerschap. Ook vitamine D en ijzer kunnen bij langdurige overdosering problemen geven. Het is daarom altijd verstandig om etiketten goed te lezen en niet zomaar meerdere supplementen tegelijk te combineren zonder te weten wat je al binnenkrijgt. Twijfel je? Raadpleeg een arts of apotheker. Aan de informatie in dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend.

Gerichte suppletie versus een brede multivitamine

Veel gezondheidsexperts adviseren gerichte suppletie boven een brede multivitamine. Als je weet dat je een tekort hebt aan een specifieke vitamine of mineraal, kun je dat gericht aanvullen in een effectieve dosering. Een multivitamine bevat vaak te weinig van het ene en soms te veel van het andere. Bovendien interfereren sommige voedingsstoffen met elkaars opname wanneer ze tegelijk worden ingenomen. Een bloedonderzoek via je huisarts kan duidelijkheid geven over eventuele tekorten, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken in plaats van op de tast te suppleren.

Veelgestelde vragen

Heeft het zin om elke dag een multivitamine te slikken als je gezond eet?

Voor gezonde mensen die gevarieerd en uitgebalanceerd eten, voegt een dagelijkse multivitamine wetenschappelijk gezien weinig toe. De meerwaarde is het grootst bij mensen met een eenzijdig dieet, verhoogde behoefte of een bewezen tekort aan bepaalde voedingsstoffen.

Welke vitaminen zijn wél zinvol om als supplement te nemen?

Vitamine D wordt voor veel Nederlanders aanbevolen, met name in de winter. Foliumzuur is belangrijk voor vrouwen die zwanger willen worden. Vitamine B12 is essentieel voor mensen met een veganistisch dieet. Voor andere vitaminen is gerichte suppletie alleen zinvol bij een aangetoond tekort.

Kan een multivitamine schadelijk zijn?

Een standaard multivitamine met doseringen rondom de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid is voor de meeste mensen veilig. Bij langdurig gebruik van hoge doseringen van bepaalde vitaminen, zoals vitamine A of D, kunnen echter wel klachten ontstaan. Raadpleeg bij twijfel altijd een huisarts of apotheker.

Of je een multivitamine neemt of niet, een gezonde leefstijl blijft de basis. Voeding, beweging en voldoende slaap hebben een groter aantoonbaar effect op je gezondheid dan welk supplement dan ook. Meer lezen over leefstijl en gezondheid? Verken de artikelen in onze Lifestyle categorie voor praktische en betrouwbare informatie.