Buikpijn na het eten, een opgeblazen gevoel, misselijkheid of een onrustige buik: het zijn klachten die veel mensen kennen. Maar wanneer zijn het gewone maagklachten en wanneer wijst het op iets als het prikkelbare darm syndroom? Het onderscheid tussen prikkelbare darm syndroom en maagklachten is lang niet altijd duidelijk, en dat leidt regelmatig tot verkeerde zelfdiagnose of onnodig lang wachten met een artsbezoek. In dit artikel lees je waar de twee van elkaar verschillen, waar ze overlappen en wat er in de praktijk echt helpt.

Wat zijn maagklachten precies?

De term maagklachten is breed en wordt in het dagelijks taalgebruik gebruikt voor allerlei ongemakken in de buik- en maagstreek. Technisch gezien gaat het dan om klachten die hun oorsprong hebben in de maag of het bovenste deel van het spijsverteringskanaal. Denk aan brandend maagzuur, zuurbranden, een vol gevoel kort na het eten, misselijkheid of pijn hoog in de buik, net onder het borstbeen. Dit soort klachten wordt ook wel dyspepsie of functionele maagklachten genoemd als er geen duidelijke lichamelijke oorzaak voor gevonden wordt. Ze hangen vaak samen met wat je eet, hoe snel je eet of met stress. Een pittige maaltijd, te veel koffie of een spannende dag kunnen al genoeg zijn om de maag in de war te sturen.

Wat is het prikkelbare darm syndroom?

Het prikkelbare darm syndroom, ook wel PDS of IBS (Irritable Bowel Syndrome) genoemd, is een functionele darmaandoening. Dat wil zeggen dat de darm anders werkt dan normaal, zonder dat er sprake is van een zichtbare ontsteking of beschadiging. Bij PDS is het vooral de dikke darm die overprikkeld reageert, wat leidt tot een wisselend patroon van klachten. De meest voorkomende verschijnselen zijn buikpijn of buikkrampen, een opgeblazen gevoel, diarree, obstipatie of een combinatie van beide. Wat PDS kenmerkt, is dat de klachten chronisch zijn en terugkeren, vaak in relatie tot de ontlasting. Zo verdwijnt de buikpijn bij veel mensen na het toiletbezoek, of verandert de consistentie van de ontlasting tijdens een periode met meer klachten. PDS kan ontstaan na een infectie of buikgriep, en stress en voeding spelen een grote rol bij het verergeren van de klachten.

Prikkelbare darm syndroom en maagklachten: wat is het verschil?

Het prikkelbare darm syndroom maagklachten verschil zit hem vooral in de locatie en het patroon van de klachten. Maagklachten bevinden zich doorgaans hoger in de buik, rondom de maag en de slokdarm. Ze hangen vaak samen met eten en zijn relatief kortdurend. PDS daarentegen treft het onderste deel van het spijsverteringskanaal en de klachten zijn chronisch van aard. Toch is de grens in de praktijk vaag. Een aanzienlijk deel van de mensen met PDS heeft ook last van maagklachten zoals misselijkheid of een vol gevoel. Dat komt doordat het gehele spijsverteringsstelsel als een systeem werkt. Een verstoorde darmwerking kan ook klachten hoger in het maag-darmkanaal veroorzaken, en andersom.

Bovendien spelen psychologische factoren bij beide aandoeningen een rol. Stress, angst en een gespannen gemoedstoestand kunnen zowel maagklachten als PDS-klachten verergeren. De zogeheten darm-hersenas zorgt ervoor dat emoties direct voelbaar zijn in de buik. Dit maakt het extra lastig om zonder professionele beoordeling te bepalen wat er aan de hand is. Als je twijfelt of je klachten passen bij maagklachten of PDS, is het verstandig dit te bespreken met een huisarts. Lees ook meer over Prikkelbare darm syndroom diagnose: welke onderzoeken worden gedaan? om te begrijpen welke stappen een arts kan zetten bij het stellen van een diagnose.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Er zijn signalen waarbij je zeker niet zelf moet blijven puzzelen maar direct een arts moet raadplegen. Bloed bij de ontlasting, onbedoeld gewichtsverlies, aanhoudende pijn die niet verdwijnt, koorts of klachten die na je vijftigste voor het eerst optreden vereisen altijd medische aandacht. Ook als klachten je dagelijks leven sterk beperken of al langer dan enkele weken aanhouden, is een artsbezoek op zijn plaats. Een arts kan door middel van gerichte vragen, lichamelijk onderzoek en eventueel bloedonderzoek of andere diagnostiek meer helderheid geven. Aan dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend en het vervangt geen medisch advies.

Wat helpt echt bij deze klachten?

Zowel bij maagklachten als bij PDS speelt leefstijl een grote rol. Langzamer eten, regelmatige maaltijden, voldoende bewegen en stressreductie hebben bij veel mensen een positief effect. Bij PDS wordt soms een tijdelijk dieet met minder fermenteerbare koolhydraten, het zogenaamde low-FODMAP-dieet, aangeraden onder begeleiding van een diëtist. Bij maagklachten kan het helpen om koffie, alcohol en vet voedsel te beperken. Voor beide geldt dat goede slaap en het verminderen van stress waardevolle aanvullingen zijn op eventuele behandeling. Meer algemene informatie over gezonde gewoonten en leefstijl vind je in de Lifestyle categorie, waar onderwerpen als voeding, slaap en beweging uitgebreid aan bod komen.

Veelgestelde vragen

Kan ik zelf bepalen of ik PDS of maagklachten heb?

Dat is in de praktijk moeilijk, omdat de klachten sterk overlappen. Let op het patroon: komen de klachten steeds terug, hangen ze samen met de ontlasting en zitten ze lager in de buik? Dan kan PDS een rol spelen. Zit de pijn hoog in de buik en heeft het duidelijk te maken met wat je eet of drinkt? Dan wijst dat meer op maagklachten. Laat je echter altijd bevestigen door een huisarts voordat je conclusies trekt.

Kunnen PDS en maagklachten tegelijk voorkomen?

Ja, dat is zeker mogelijk. Veel mensen met PDS hebben ook last van klachten in de maagstreek, zoals misselijkheid of een vol gevoel. Het spijsverteringsstelsel werkt als geheel en een verstoring in het ene deel kan klachten in een ander deel uitlokken. Een arts kan helpen om beide goed in kaart te brengen.

Helpt dieet bij PDS en maagklachten?

Voeding heeft bij beide aandoeningen invloed op de klachten, maar wat precies helpt verschilt per persoon. Bij PDS wordt een low-FODMAP-dieet soms ingezet onder begeleiding van een diëtist. Bij maagklachten helpt het bij veel mensen om vet, koffie en alcohol te beperken. Ga bij aanhoudende klachten altijd in gesprek met een zorgverlener voor persoonlijk advies.

Of het nu gaat om terugkerende buikpijn, een opgeblazen gevoel of wisselende darmklachten: het is begrijpelijk dat je wilt weten wat er aan de hand is. Door de overeenkomsten en verschillen tussen PDS en maagklachten beter te begrijpen, ben je beter in staat om de juiste stap te zetten. En die stap begint bij een open gesprek met je huisarts.