Na een total bodyscan in Duitsland krijg je een rapport van de radioloog, maar geen Nederlandse zorgverlener die dat rapport automatisch overneemt. Je huisarts is niet verplicht er iets mee te doen. Hij kan het rapport beoordelen en zo nodig doorverwijzen, en de kosten van vervolgonderzoek lopen dan via je eigen verzekering, met eigen risico.

Docvadis is geen zorgverlener, voert zelf geen onderzoeken uit en geeft geen persoonlijk medisch advies. We verwijzen door naar DirectClinics in Düsseldorf; die relatie benoemen we hier transparant. Dit artikel legt uit wat er na de uitslag gebeurt, niet wat jouw uitslag betekent.

Wat zit er in de uitslag van een total bodyscan?

Een total bodyscan combineert MRI-scans van hart, longen en abdomen, soms een CT-scan, met bloedonderzoek en een intakegesprek. Een specialist bespreekt daarna het rapport en de vervolgstappen. Dat nagesprek is het moment om te vragen wat een bevinding betekent en wie de vervolgzorg oppakt.

Het verschil tussen MRI en CT is bij de uitslag relevant. Een MRI veroorzaakt geen straling, een CT-scan gebruikt röntgenstraling en geeft bij herhaling een klein extra risico. Staat er in je rapport een CT-onderdeel, dan weet je meteen dat herhalen niet vrijblijvend is, terwijl een MRI zonder risico herhaald kan worden.

Toevalsbevindingen: hoe vaak komt een afwijking voor?

De meeste vragen na een uitslag gaan over afwijkingen die niets blijken te zijn. Volgens een overzicht van Goodfeeling, dat twaalf studies met samen 5.373 volwassenen zonder klachten naast elkaar legde, zag de scan bij 32,1 procent iets dat de beoordelaars kritiek of onbepaald noemden. Dit is een secundaire bron; de onderliggende studies zijn niet door ons ingezien.

Radioloog Thomas Kwee (UMCG) beschrijft het probleem als een groot grijs spectrum aan afwijkingen waarvan je niet weet wat je ermee moet doen, waardoor zo’n scan vaak meer onzekerheid dan zekerheid geeft. Zo’n toevalsbevinding kan een onschuldige cyste zijn, maar leidt toch tot vervolgonderzoek om dat vast te stellen. Dat vervolgonderzoek kost geld en zorgt voor spanning, ook als het goed afloopt.

Wat doet je huisarts met een total bodyscan uitslag?

Je huisarts beoordeelt het rapport zoals elke andere medische informatie die je meebrengt. Hij kan het gebruiken als aanleiding voor gericht onderzoek of een verwijzing, maar hij is daartoe niet verplicht. Het standpunt van de Gezondheidsraad is dat de kans klein is dat een total body scan voldoet aan de criteria voor verantwoord screenen. Dat kleurt vaak hoe zorgverleners tegen zo’n rapport aankijken.

Je kunt het gesprek helpen door vooraf het volledige rapport en de beelden op te vragen, bij voorkeur Nederlandstalig of Engelstalig, en bij een bevinding te vragen om een concrete aanbeveling van de radioloog. Een bevinding zonder advies is voor een huisarts lastig te vertalen naar een verwijzing. Vraag de kliniek daarom vooraf wat er gebeurt bij een toevalsbevinding en wie de vervolgzorg doet.

Je hebt voor de scan zelf geen verwijzing nodig. Voor de vervolgstappen in Nederland loop je wel via de huisarts en dus via het gewone zorgstelsel.

Wie betaalt de scan en het vervolgonderzoek?

De scan zelf wordt in de meeste gevallen niet vergoed vanuit de basisverzekering, in Nederland niet en bij een Duitse kliniek ook niet. Bij DirectClinics start Standaard vanaf €1.500, Plus vanaf €1.750, Excellent vanaf €2.000 en Premium vanaf €2.750. Enkele zorgverzekeraars, onder andere ONVZ, vergoeden een deel van de kosten. Volgens Privatescan is dat bij ONVZ met de aanvulling Superfit maximaal €750 per kalenderjaar als het onderzoek in Duitsland plaatsvond, met voorschieten van de kosten; dit is een aanbiedersbron en voorwaarden kunnen gewijzigd zijn. Controleer dit altijd in je eigen polis.

Vervolgonderzoek dat je huisarts of specialist nodig vindt, valt daarentegen onder de gewone zorg: dat gaat via je basisverzekering en telt mee voor je eigen risico. Voor aftrek in je belastingaangifte moet je niet rekenen op een bodyscan: het Gerechtshof Amsterdam besliste in 2017 dat de kosten van een Duitse total body scan (€1.238, plus €240 reiskosten) niet aftrekbaar waren als ziektekosten, omdat preventieve uitgaven niet wegens ziekte worden gedaan.

Mag een total bodyscan in Nederland, en hoe zit het met de wet?

In Nederland is het verboden om een MRI- of CT-scan als gezondheidstest te doen. Voor onderzoek met ioniserende straling, zoals een CT-scan, en voor onderzoek naar ernstige of onbehandelbare aandoeningen of kanker is een vergunning nodig volgens de Wet op het Bevolkingsonderzoek. Daarom worden preventieve scans vaak in Duitsland uitgevoerd.

Controleer de actuele stand op rivm.nl.

Zoek je een beslishulp vooraf, lees dan ook voor- en nadelen eerlijk afgewogen en de prijzen in Duitsland.

Wat zegt het bewijs: levert een uitslag gezondheidswinst op?

Internationaal is geen enkele studie gepubliceerd die het nut van screenende total body scans heeft bewezen, noch wat betreft levensverlenging, noch wat betreft kosteneffectiviteit. De NVvR ondersteunt de conclusies van het Gezondheidsraad-rapport uit 2015 en ontraadt het zonder meer vrijgeven. De Gezondheidsraad stelt ook dat niet is aangetoond dat total body scans gezondheidsvoordelen opleveren, anders dan de bevolkingsonderzoeken naar darm-, borst- en baarmoederhalskanker.

Voor wie is het dan toch een overweging? Docvadis noemt mensen met een familiegeschiedenis van kanker of hart- en vaatziekten. Jongere mensen zonder risicofactoren hebben over het algemeen minder baat. Bespreek je afweging met je huisarts, ook vóór de scan, en vraag de kliniek hoe de nabespreking en rapportage zijn geregeld. Wil je een aanvraag doen, dan kan dat via de aanvraagpagina.

Veelgestelde vragen

Moet mijn huisarts mijn total bodyscan uitslag opvolgen?

Nee, hij is daar niet toe verplicht. Hij beoordeelt het rapport zelf en beslist of vervolgonderzoek of een verwijzing nodig is. Neem het volledige rapport mee, inclusief de aanbeveling van de radioloog.

Wordt vervolgonderzoek na een afwijking vergoed?

Onderzoek dat je huisarts of specialist nodig vindt, valt onder de basisverzekering en telt mee voor je eigen risico. De scan zelf wordt in de meeste gevallen niet vergoed.

Kan ik de scankosten aftrekken bij de belasting?

Het Gerechtshof Amsterdam oordeelde in 2017 dat de kosten van een Duitse total body scan niet aftrekbaar waren als ziektekosten, omdat preventieve uitgaven niet wegens ziekte worden gedaan.