Total bodyscan met een pacemaker, spiraaltje of prothese: of je de scanner in mag hangt af van het type scan (MRI of CT) en van het exacte merk en model van je implantaat. Dat model kan alleen de kliniek, samen met jouw behandelend arts, beoordelen. Docvadis is geen zorgverlener en geeft geen persoonlijk medisch advies, dus dit artikel helpt je vooral de juiste vragen te stellen voordat je een afspraak maakt.

Waarom metaal in je lichaam een probleem kan zijn bij een total bodyscan

Een total bodyscan bestaat meestal uit MRI-scans van onder meer hart, longen en abdomen, soms aangevuld met een CT-scan, bloedonderzoek en een intakegesprek. Het metaalvraagstuk speelt vooral bij de MRI, want daar zit het mechanisme in de techniek zelf: een MRI werkt met een sterk magnetisch veld en radiogolven. Metalen voorwerpen kunnen daarin gaan bewegen, opwarmen of het beeld verstoren.

Een MRI veroorzaakt geen straling, een CT-scan gebruikt röntgenstraling. Daarom speelt bij een CT het magneetveldprobleem niet, maar weegt de stralingsbelasting mee. Een MRI-scan van het hart is volgens Docvadis zonder risico te herhalen omdat er geen röntgenstraling bij komt kijken. Het magneetveld is dus juist de reden dat de vraag over implantaten er toe doet.

Daar komt bij dat het leven in de praktijk begint bij de voorbereiding: kleding en sieraden met metaal gaan vooraf uit. Dat zijn losse voorwerpen. Een implantaat kun je niet uitdoen, en daarom hoort het in het intakegesprek aan bod te komen.

Pacemaker, ICD en andere implantaten: wat bepaalt of een MRI kan

Bij een pacemaker of ICD is de kernvraag niet of je een apparaat hebt, maar welk apparaat. Sommige modellen zijn ontworpen om onder voorwaarden in een MRI te kunnen, andere niet. Dat verschilt per fabrikant, per generatie en ook per leadsysteem (de draden naar het hart). Een oud model of een achtergebleven draad kan een MRI uitsluiten, ook als het hoofdapparaat zelf geschikt is.

Voor een prothese (heup, knie), schroeven, platen of een spiraaltje geldt hetzelfde principe: het gaat om materiaal, ligging en model. Veel orthopedische implantaten zijn onder voorwaarden scanbaar, maar ze kunnen wel een zone van het beeld onleesbaar maken. Dat is een afweging op zichzelf: een scan kan technisch mogelijk zijn en toch weinig opleveren voor het lichaamsdeel waar het implantaat zit.

Wat je zelf kunt doen: zoek je implantaatkaart op, of vraag die aan het ziekenhuis dat het implantaat plaatste. Daarop staan merk, type en serienummer. Zonder die gegevens kan een kliniek vrijwel niets zeggen over scanveiligheid. Een CT is in de regel minder problematisch voor implantaten, maar bij herhaling geeft de straling een klein extra risico.

Wat je vooraf aan de kliniek moet melden en vragen

Je hebt voor een afspraak bij DirectClinics geen verwijzing van een arts nodig. Dat maakt plannen eenvoudig, maar het betekent ook dat jij verantwoordelijk bent voor een volledige melding van je medische voorgeschiedenis. De kliniek doet een intakegesprek waarin je voorgeschiedenis en leefstijl worden besproken. DirectClinics werkt vanuit Düsseldorf met Siemens-apparatuur. Docvadis voert zelf geen onderzoeken uit en verwijst door.

1. Meld elk implantaat, ook oude ingrepen, achtergebleven draden en een spiraaltje.
2. Stuur merk, type en serienummer mee uit je implantaatkaart.
3. Vraag schriftelijk of jouw model geschikt is voor MRI, en onder welke voorwaarden.
4. Vraag welk onderdeel van het pakket wegvalt of aangepast wordt als je implantaat een deel van het beeld verstoort.
5. Vraag wat er gebeurt met de prijs als een onderdeel niet doorgaat.

Het onderzoek duurt doorgaans anderhalf tot drieënhalf uur, afhankelijk van het pakket. Een kliniek hoort je dus in dat tijdsbestek veilig te kunnen scannen, en bij twijfel het onderdeel te laten vervallen. Overleg bij een pacemaker of ICD eerst met je cardioloog. Die kent je apparaat en kan de status ervan opvragen.

Is een total bodyscan met een implantaat dan nog zinvol?

Dat is een tweede afweging, los van de technische vraag. Het bewijs voor total bodyscans bij mensen zonder klachten is beperkt: internationaal is geen studie gepubliceerd die nut heeft aangetoond voor levensverlenging of kosteneffectiviteit, en de NVvR ontraadt het zonder meer vrijgeven. Ook de Gezondheidsraad stelt dat gezondheidsvoordelen niet zijn aangetoond. Radioloog Thomas Kwee (UMCG) wijst erop dat zo’n scan vaak meer onzekerheid dan zekerheid geeft.

Bij een implantaat komt daar een extra punt bij: als een deel van het beeld door metaal wordt verstoord, betaal je voor een pakket dat minder volledig is dan bedoeld. Het is bovendien geen vergoede zorg, want een total bodyscan wordt in de meeste gevallen niet vergoed uit de basisverzekering. DirectClinics noemt prijzen vanaf €1.500 (Standaard) tot vanaf €2.750 (Premium). Wie een gerichte vraag heeft, bijvoorbeeld over het hart, kan met een gerichte scan zoals een MRI van het hart mogelijk beter uit zijn.

Jongere mensen zonder risicofactoren hebben over het algemeen minder baat bij uitgebreide screening. Overweeg je het toch, lees dan eerst de voor- en nadelen van een total body scan en het verschil tussen MRI en CT. Bespreek je afweging met je huisarts of specialist, zeker als je een pacemaker of ander medisch implantaat hebt. Een aanvraag voor onderzoek doe je via de pagina voor het aanvragen van een onderzoek.

Veelgestelde vragen

Mag je met een pacemaker een total bodyscan laten maken?

Dat hangt af van het exacte model van pacemaker en leads, en van het soort scan. Een MRI is alleen mogelijk als jouw systeem daarvoor is goedgekeurd. Overleg met je cardioloog en geef merk en type door aan de kliniek.

Geeft een spiraaltje of heupprothese problemen bij de scan?

Dat verschilt per materiaal en model. Metaal kan het beeld lokaal verstoren, en de kliniek beoordeelt vooraf of de scan veilig kan. Meld elk implantaat altijd tijdens het intakegesprek.

Is een CT-scan veiliger dan een MRI als je metaal in je lichaam hebt?

Een CT gebruikt geen magneetveld, maar wel röntgenstraling, wat bij herhaling een klein extra risico geeft. Veiliger is dus een afweging, geen vaste uitkomst. Laat de keuze over aan de behandelend arts en de kliniek.