Infectieziekten staan in Nederland zelden lang stil. Ieder jaar laat het RIVM via rapportages en signaleringsberichten zien welke ziekten opkomen, welke onder controle zijn en waar nieuwe risico’s ontstaan. In 2026 is dat beeld opnieuw gevarieerd: van een dalende vaccinatiegraad bij jonge kinderen tot zorgen over virussen die via muggen of dieren worden overgedragen. Wie de infectieziekten nederland 2026 rivm-gegevens goed begrijpt, staat sterker in het beschermen van zijn of haar gezondheid. In dit artikel lees je welke aandoeningen de aandacht trekken, waarom dat zo is en wat je er zelf mee kunt.

Waarom infectieziekten in 2026 extra aandacht verdienen

Het RIVM spreekt in recente analyses over een zogenoemde polycrisis: een samenloop van meerdere factoren die de druk op de volksgezondheid tegelijk vergroot. Klimaatverandering, toenemende desinformatie over vaccins en een licht dalende vaccinatiegraad bij baby’s en kleuters vormen samen een kwetsbare combinatie. Wanneer minder kinderen gevaccineerd zijn, neemt de groepsimmuniteit af. Dat opent de deur voor ziekten die jarenlang nauwelijks voorkwamen, zoals mazelen en kinkhoest. Tegelijkertijd dringen door opwarming nieuwe vectoren, zoals bepaalde muggensoorten, dieper door in Europa, waardoor virussen als het West-Nijlvirus dichter bij huis komen.

Infectieziekten die in Nederland in opmars zijn

Kinkhoest: een hardnekkige comeback

Kinkhoest wordt veroorzaakt door de bacterie Bordetella pertussis en uit zich in langdurige, krampachtige hoestbuien. In de afgelopen jaren zijn er in meerdere Europese landen uitbraken geweest, en ook Nederland ziet het aantal meldingen stijgen. Zuigelingen jonger dan zes maanden zijn het kwetsbaarst omdat zij nog niet volledig gevaccineerd zijn. Het RIVM adviseert zwangere vrouwen daarom al jaren een boostervaccinatie te halen rond de zwangerschap, zodat antistoffen via de placenta worden doorgegeven aan de baby. Toch blijft naleving een aandachtspunt.

Mazelen: risico bij lage vaccinatiegraad

Mazelen is een van de besmettelijkste infectieziekten die er bestaan. Om uitbraken te voorkomen, is een vaccinatiegraad van minstens 95 procent nodig. Recente cijfers laten zien dat die grens bij peuters en kleuters net onder de gewenste waarde ligt. Dat klinkt als een klein verschil, maar in de praktijk betekent het dat grotere lokale uitbraken mogelijk zijn, met name in gemeenschappen waar vaccinatietwijfel groter is. Reizigers die naar landen gaan met actieve mazelenuitbraken vormen bovendien een introductieroute.

RS-virus: niet alleen een kinderziekte

Het RS-virus (respiratoir syncytieel virus) staat bekend als een veel voorkomende veroorzaker van luchtweginfecties bij baby’s en jonge kinderen. Wat veel mensen niet weten, is dat ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem er ook ernstig ziek van kunnen worden. Het RIVM volgt de verspreiding actief en er zijn inmiddels vaccins beschikbaar voor specifieke risicogroepen. De vraag is of de beschikbare vaccins snel genoeg breed worden ingezet naarmate de seizoenspiek nadert.

West-Nijlvirus: klimaat vergroot het bereik

Het West-Nijlvirus wordt overgedragen via muggen en circuleert van oudsher vooral in Zuid- en Oost-Europa. Door de opwarming van het klimaat breidt het verspreidingsgebied zich geleidelijk uit naar het noorden. Hoewel het aantal gevallen in Nederland vooralsnog beperkt is, houdt het RIVM de situatie nauwgezet in de gaten. De meeste mensen die besmet raken, krijgen weinig of geen klachten. Bij een klein deel leidt het virus echter tot ernstige neurologische complicaties. Er is momenteel geen vaccin beschikbaar voor de algemene bevolking.

Griep: jaarlijks terugkerend, maar onvoorspelbaar

Influenza blijft elk seizoen terugkeren en treft jaarlijks tienduizenden Nederlanders. Griepgolven kunnen het zorgsysteem aanzienlijk belasten, zeker in combinatie met andere luchtwegvirussen. Het RIVM en huisartsen benadrukken dat mensen die tot een risicogroep behoren, zoals 60-plussers, zwangere vrouwen en mensen met chronische aandoeningen, de jaarlijkse griepprik halen. Raadpleeg bij aanhoudende klachten altijd je huisarts. Aan dit artikel kunnen geen medische rechten worden ontleend.

Wat de teruglopende vaccinatiegraad betekent voor de volksgezondheid

Een van de meest zorgwekkende trends in de RIVM-data is de lichte daling van de vaccinatiegraad bij baby’s en peuters. Desinformatie via sociale media speelt daarin een rol, maar ook praktische drempels zoals het verzetten van afspraken en ouders die het belang van vaccinaties minder urgent vinden dan een generatie geleden. Tegelijkertijd is de vaccinatiegraad bij tieners juist licht gestegen, wat aantoont dat gerichte communicatie effect kan hebben. Een goede gezondheidsleefstijl, waaronder bewust omgaan met vaccinatieadviezen, valt onder de brede noemer van Lifestyle en gezondheid, een thema dat steeds meer mensen bezighoudt.

Veelgestelde vragen

Wat doet het RIVM bij een uitbraak van een infectieziekte?

Het RIVM monitort continu de verspreiding van infectieziekten in Nederland, geeft adviezen aan de overheid en zorginstellingen en communiceert via zijn website en media over risico’s en maatregelen. Bij een serieuze uitbraak werkt het RIVM samen met de GGD en internationale gezondheidsorganisaties zoals het ECDC en de WHO.

Welke infectieziekten zijn het meest besmettelijk in Nederland?

Mazelen behoort tot de meest besmettelijke infectieziekten ter wereld en kan ook in Nederland snel verspreiden wanneer de vaccinatiegraad daalt. Kinkhoest en griep zijn eveneens sterk besmettelijk via druppeltjes in de lucht. Het RS-virus verspreidt zich snel in kinderopvangomgevingen en woonzorgcentra.

Wat kan ik zelf doen om infectieziekten te voorkomen?

De meest effectieve maatregelen zijn vaccineren volgens het rijksvaccinatieprogramma, regelmatig handen wassen, thuisblijven bij besmettelijke klachten en bij twijfel contact opnemen met je huisarts. Voor specifieke adviezen over jouw situatie ben je altijd het beste af bij een medisch professional. Aan de informatie in dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend.

Infectieziekten zijn een dynamisch onderwerp dat voortdurend in beweging is. De gegevens en adviezen van het RIVM bieden een betrouwbare basis om goed geïnformeerd te blijven. Heb je klachten of twijfels over je gezondheid, neem dan altijd contact op met je huisarts. Blijf op de hoogte van actuele ontwikkelingen en laat je vaccinaties niet verlopen, want preventie is en blijft de krachtigste verdediging tegen infectieziekten.