Ieder jaar brengt het RIVM rapportages uit over de stand van infectieziekten in Nederland. In 2026 laat dat beeld een opvallende verschuiving zien: sommige bekende ziekten komen terug na jaren van relatieve rust, terwijl nieuwe bedreigingen de aandacht opeisen van volksgezondheidsexperts. Het thema infectieziekten Nederland 2026 RIVM is daarmee relevanter dan ooit, voor iedereen die zijn gezondheid serieus neemt.

Wat monitort het RIVM rondom infectieziekten?

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu houdt doorlopend bij welke infectieziekten in Nederland circuleren, hoe snel ze zich verspreiden en welke groepen het meeste risico lopen. Dit gebeurt via surveillance-netwerken, meldingen van huisartsen en ziekenhuizen, en laboratoriumonderzoek. Het doel is niet alleen registreren, maar ook vroegtijdig ingrijpen wanneer een ziekte dreigt op te flakkeren. De rapportages vormen daarmee de basis voor beleid rondom vaccinaties, quarantainemaatregelen en publieksinformatie.

Infectieziekten in opmars: de belangrijkste signalen voor 2026

Uit recente RIVM-signaleringen en nieuwsberichten komen een aantal ziekten duidelijk naar voren als aandachtspunten voor dit jaar. Het gaat daarbij om een combinatie van ziekten die door verminderde vaccinatiegraad heropleven, vectorgebonden infecties die door klimaatverandering dichter bij huis komen, en luchtwegvirussen die jaarlijks terugkeren maar steeds moeilijker te voorspellen zijn.

Kinkhoest: een onderschat gevaar

Kinkhoest is een bacteriële infectie die in golven terugkeert, ook in goed gevaccineerde landen. In Nederland is de vaccinatiegraad bij baby’s en kleuters de afgelopen periode licht gedaald, wat de kwetsbaarheid vergroot. Kinkhoest is vooral gevaarlijk voor zuigelingen jonger dan zes maanden, omdat zij nog niet volledig gevaccineerd zijn. Het RIVM benadrukt het belang van tijdige vaccinatie én van boosterprikken voor mensen in de omgeving van pasgeborenen.

Mazelen: terug van weggeweest

Mazelen werd decennialang effectief onderdrukt door massavaccinatie, maar duikt steeds vaker op in gemeenschappen met een lagere vaccinatiegraad. In Europa zagen meerdere landen in de afgelopen jaren kleine uitbraken. Ook in Nederland houdt het RIVM de situatie nauwlettend in de gaten. Mazelen is een van de meest besmettelijke ziekten ter wereld en kan ernstige complicaties veroorzaken, zeker bij jonge kinderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem.

West-Nijlvirus: oprukkend door klimaatverandering

Het West-Nijlvirus, dat wordt overgedragen via muggen, werd lange tijd als een zuidelijk Europees probleem gezien. Maar door de opwarming van het klimaat verschuift het verspreidingsgebied van de tijgermug noordwaarts. Het RIVM monitort de aanwezigheid van besmette muggen in Nederland en geeft richtlijnen voor mensen die terugkeren uit risicogebieden. Hoewel de meeste infecties mild verlopen, kan het virus bij kwetsbare personen ernstige neurologische klachten veroorzaken.

RS-virus: steeds minder voorspelbaar

Het respiratoir syncytieel virus, beter bekend als RS-virus, heeft na de coronapandemie een veranderd seizoenspatroon laten zien. Waar het virus voorheen vrij voorspelbaar in de winter piekte, treden uitbraken nu ook buiten het traditionele griepseizoen op. Het RIVM volgt de verspreiding nauwkeurig, omdat het RS-virus ernstige luchtwegklachten kan veroorzaken bij baby’s, ouderen en mensen met chronische aandoeningen.

Influenza: griepgolven met wisselende intensiteit

Griep blijft een jaarlijks terugkerend gezondheidsprobleem in Nederland. De ernst en duur van een griepgolf kan per seizoen sterk variëren, afhankelijk van welke virusstammen dominant zijn en hoe goed de vaccinsamenstelling daarop aansluit. Huisartsen en verpleegkundigen zien elk jaar opnieuw hoe snel een griepgolf de zorg onder druk zet. Bij aanhoudende klachten of ernstige symptomen is het verstandig contact op te nemen met een huisarts.

De rol van vaccinaties en preventie

Een terugkerend thema in de RIVM-rapportages is de vaccinatiegraad. Wanneer die daalt, neemt de groepsimmuniteit af en krijgen ziekten die jarenlang onder controle waren opnieuw ruimte om zich te verspreiden. Tegelijkertijd wijst het RIVM op de uitdaging van desinformatie, die vaccinatiebereidheid ondermijnt. Goede informatievoorziening, transparant en zonder overdrijving, is daarbij essentieel. Preventie gaat overigens verder dan vaccineren: regelmatig handen wassen, thuisblijven bij klachten en letten op reiswaarschuwingen zijn allemaal effectieve maatregelen.

Wat kun je zelf doen?

Als je wilt weten of je vaccinaties up-to-date zijn, of als je vragen hebt over een specifieke infectieziekte, is je huisarts de aangewezen persoon om mee te praten. Zelf actief informatie opzoeken via betrouwbare bronnen zoals het RIVM helpt ook. Houd er rekening mee dat de situatie rondom infectieziekten snel kan veranderen en dat actuele adviezen altijd leidend zijn. Meer achtergrond over gezondheid en preventie vind je ook in onze Lifestyle artikelen, waar onderwerpen als voeding, beweging en mentale weerbaarheid aan bod komen.

Veelgestelde vragen

Welke infectieziekten zijn in 2026 een aandachtspunt in Nederland?

Op basis van RIVM-signaleringen zijn kinkhoest, mazelen, het West-Nijlvirus, het RS-virus en influenza de belangrijkste infectieziekten om in de gaten te houden in 2026. De situatie kan per seizoen veranderen, dus raadpleeg altijd actuele informatie via het RIVM of je huisarts.

Waarom daalt de vaccinatiegraad in Nederland?

Er zijn meerdere factoren, waaronder twijfels door desinformatie, verminderd vertrouwen in overheidsinstellingen en praktische drempels zoals het missen van uitnodigingen. Het RIVM werkt samen met gemeenten en zorgverleners om de vaccinatiegraad te verhogen, met name bij jonge kinderen.

Wanneer moet ik naar de huisarts bij een mogelijke infectieziekte?

Neem contact op met je huisarts als je ernstige of langdurige klachten hebt, als je behoort tot een risicogroep zoals ouderen, zwangere vrouwen of mensen met een chronische aandoening, of als je terugkomt uit een gebied met een actieve uitbraak. Raadpleeg altijd een medische professional voor persoonlijk advies en ontleen geen rechten aan informatie op websites.