Het bevolkingsonderzoek borstkanker roept vrouwen tussen de 50 en 75 jaar automatisch op voor een mammografie. Maar wat als je geen uitnodiging ontvangt terwijl je dat verwacht, of als je jonger bent dan 50 en je zorgen maakt over je borstgezondheid? Dit zijn situaties die vaker voorkomen dan mensen denken, en het is begrijpelijk dat ze vragen en onzekerheid oproepen. In dit artikel lees je wat je kunt doen als de uitnodiging uitblijft, wanneer een vroegere screening zinvol kan zijn en welke rol familiaire belasting daarin speelt.

Hoe werkt het bevolkingsonderzoek borstkanker?

In Nederland worden vrouwen van 50 tot en met 75 jaar eens in de twee jaar uitgenodigd voor een gratis mammografie via het nationaal bevolkingsonderzoek. De uitnodiging wordt automatisch verstuurd op basis van je leeftijd en adresgegevens in de Basisregistratie Personen. Je ontvangt een brief met een datum en tijdstip voor een mammografie bij een screeningsunit bij jou in de buurt. Meer uitleg over de opzet van dit programma, inclusief recente veranderingen in leeftijdsgrenzen en oproepprocedures, vind je in het artikel Bevolkingsonderzoek borstkanker 2026: uitnodiging, leeftijd en wat er verandert.

Bevolkingsonderzoek borstkanker: geen uitnodiging ontvangen terwijl je dat verwacht?

Als je tussen de 50 en 75 jaar oud bent en al twee jaar of langer geen uitnodiging hebt ontvangen, is het verstandig om dit na te gaan. Een paar veel voorkomende oorzaken zijn een verhuizing waarbij je adres niet tijdig is bijgewerkt, een fout in de basisregistratie of een eerder afgemeld abonnement op het programma. In sommige gevallen hebben vrouwen zich ooit afgemeld en zijn ze vergeten dat ze dit hebben gedaan. Je kunt je aanmelding controleren of opnieuw activeren via Bevolkingsonderzoek Nederland. Dit is de officiële uitvoerder van het programma en via hun website of telefonische helpdesk kun je snel achterhalen wat er speelt.

Het is ook mogelijk dat je uitnodiging verloren is gegaan in de post of per ongeluk is weggegooid. In dat geval kun je een nieuw afspraakmoment aanvragen. Wacht hier niet te lang mee, want het tijdig opsporen van borstkanker vergroot de kansen op een succesvolle behandeling aanzienlijk.

Jonger dan 50 en bezorgd over je borstgezondheid

Het bevolkingsonderzoek is niet bedoeld voor vrouwen jonger dan 50 jaar. De reden daarvoor is dat bij jongere vrouwen het borstweefsel dichter is, waardoor een mammografie minder betrouwbare resultaten oplevert. Bovendien zijn de risico’s op fout-positieve uitslagen groter, wat kan leiden tot onnodige ongerustheid en aanvullend onderzoek. Toch begrijpen veel jonge vrouwen deze redenering niet altijd, zeker nu er signalen zijn dat borstkanker ook bij jongere vrouwen vaker voorkomt. Leefstijlfactoren spelen daarin een grotere rol dan voorheen werd gedacht.

Als je jonger dan 50 bent en je zorgen maakt, is de juiste stap om naar je huisarts te gaan. De huisarts kan je klachten beoordelen, je doorverwijzen voor nader onderzoek als dat nodig is en een persoonlijk advies geven op basis van jouw situatie. Doe dit zeker als je een knobbeltje of andere verandering in je borst opmerkt, ook als je jong bent.

Familiaire belasting: eerder recht op screening

Vrouwen met een verhoogd risico op borstkanker door erfelijke aanleg of een belaste familiegeschiedenis vallen buiten het standaard bevolkingsonderzoek. Voor hen geldt een apart surveillanceprogramma dat wordt gecoördineerd via gespecialiseerde ziekenhuizen en erfelijkheidspoliklinieken. Als een eerstegraads familielid, zoals je moeder, zus of dochter, borstkanker heeft gehad, of als er in je familie meerdere gevallen voorkomen, is het verstandig dit te bespreken met je huisarts. Die kan je doorverwijzen voor een risicobeoordeling en eventueel eerder of frequenter onderzoek.

Vrouwen met een BRCA1- of BRCA2-genmutatie of een vergelijkbaar hoog risicoprofiel komen vaak in aanmerking voor jaarlijkse MRI-onderzoeken en mammografieën, al vanaf hun 25ste of 30ste. Dit valt volledig buiten het reguliere bevolkingsonderzoek maar is wel een erkend en vergoed zorgtraject.

Wat kun je zelf doen voor je borstgezondheid?

Naast deelname aan screeningsprogramma’s is zelfonderzoek een nuttige gewoonte. Het gaat er niet om dat je jezelf onderzoekt zoals een arts dat doet, maar wel dat je vertrouwd raakt met hoe je borsten normaal aanvoelen. Veranderingen zoals een knobbeltje, intrekking van de huid of tepel, roodheid of vocht uit de tepel zijn redenen om snel een huisarts te raadplegen. Leefstijlfactoren zoals voldoende beweging, een gezond gewicht en matig alcoholgebruik dragen bij aan een lager risico. Meer informatie over gezonde gewoonten vind je ook in onze Lifestyle-categorie.

Veelgestelde vragen

Wat moet ik doen als ik geen uitnodiging heb ontvangen voor het bevolkingsonderzoek borstkanker?

Controleer of je adresgegevens correct zijn in de Basisregistratie Personen en neem contact op met Bevolkingsonderzoek Nederland. Je kunt via hun website of telefonisch nagaan of je nog bent aangemeld en een nieuwe afspraak inplannen.

Kan ik als vrouw jonger dan 50 toch een mammografie laten maken?

Ja, maar dit gaat niet via het bevolkingsonderzoek. Als je klachten hebt of een verhoogd familierisico, ga dan naar je huisarts. Die beoordeelt of een verwijzing voor nader onderzoek nodig is. Zelf een mammografie aanvragen zonder medische indicatie wordt in de meeste gevallen niet vergoed door de zorgverzekering.

Heb ik recht op extra screening als borstkanker in mijn familie voorkomt?

Mogelijk wel. Bij een belaste familiegeschiedenis kan je huisarts je doorverwijzen naar een erfelijkheidspoli of gespecialiseerd ziekenhuis. Afhankelijk van je risicoprofiel kom je in aanmerking voor een apart surveillanceprogramma met frequentere en soms intensievere onderzoeken. Bespreek dit altijd eerst met een arts en ontleen hier geen rechten aan.

Heb je twijfels over je uitnodiging, je leeftijd of je persoonlijk risico op borstkanker? Neem dan contact op met je huisarts. Die is de beste persoon om je te begeleiden naar de juiste zorg en je vragen te beantwoorden op basis van jouw specifieke situatie. Aan de informatie in dit artikel kunnen geen rechten worden ontleend.