De stralingsbelasting van een total bodyscan hangt af van het type scan: een MRI gebruikt helemaal geen ioniserende straling, een CT-scan wel. Daarom is “hoeveel mSv krijg je bij een total bodyscan” niet met één getal te beantwoorden, en daarom doet het ertoe of een pakket alleen MRI bevat of ook een CT.

Een kanttekening vooraf: de bronnen die voor dit artikel beschikbaar waren, bevatten geen exacte dosiswaarden in millisievert (mSv) per scan. Die getallen noem ik hier dus bewust niet. Wil je de dosis van een concreet protocol weten, vraag die dan schriftelijk op bij de kliniek, per onderdeel van het pakket.

Verschil in straling tussen MRI en CT

Een MRI werkt met een magneetveld en radiogolven. Er is geen röntgenstraling, en dus ook geen dosis in mSv die je kunt optellen. Bij een MRI van het hart geldt volgens Docvadis letterlijk: geen straling, en je kunt het onderzoek zonder risico herhalen.

Een CT-scan gebruikt röntgenstraling. Eén scan levert een klein extra risico op, dat pas een rol gaat spelen bij herhaling.

Wat zit er in een total bodyscan?

Een total body scan combineert meestal MRI-scans van hart, longen en abdomen, soms aangevuld met een CT-scan, plus bloedonderzoek en een intakegesprek. De stralingsbelasting van het totale pakket wordt dus bepaald door de vraag of dat CT-onderdeel erin zit, en zo ja, welk lichaamsdeel en met welk protocol.

DirectClinics, de externe partij naar wie Docvadis doorverwijst, biedt vier programma’s: Standaard, Plus, Excellent en Premium. De duur loopt uiteen van ongeveer 1,5 uur bij Standaard tot ongeveer 3,5 uur bij Premium. Een langere duur zegt niets over de straling, want MRI-tijd kost geen dosis. Vraag per pakket expliciet: welke onderdelen zijn MRI, welke CT, en wat is de dosis van het CT-deel?

Waarom CT bij een total bodyscan in Nederland juridisch anders ligt

Het onderscheid MRI of CT heeft ook een juridische kant. In Nederland is een MRI- of CT-scan als gezondheidstest verboden. Voor onderzoek met ioniserende straling, zoals een CT, is volgens de Wet op het Bevolkingsonderzoek een vergunning nodig, net als voor onderzoek naar ernstige of onbehandelbare aandoeningen of kanker.

Het wetsvoorstel dat health checks en lichaamsscans expliciet moest regelen, is op 24 januari 2025 ingetrokken. Volgens Goodfeeling wordt aan een nieuw voorstel gewerkt. Controleer de actuele stand zelf bij het RIVM, want dit is een secundaire bron. Veel scans gebeuren in de praktijk in Duitsland, waar centra toegang bieden tot uitgebreidere scans dan in Nederland gebruikelijk.

Is de straling het grootste bezwaar?

Voor de meeste lezers niet. Het zwaarste bezwaar tegen total bodyscans is niet de dosis, maar het ontbreken van bewijs. Internationaal is volgens de NVvR geen enkele studie gepubliceerd die het nut van screenende total body scans bewijst, niet voor levensverlenging en niet voor kosteneffectiviteit. De Gezondheidsraad oordeelde dat de kans klein is dat een total body scan voldoet aan de criteria voor verantwoord screenen.

Daar komt het probleem van toevalsbevindingen bij. Twee radiologen legden twaalf studies naast elkaar met samen 5.373 volwassenen zonder klachten. Bij 32,1 procent zag de scan iets wat de beoordelaars kritiek of onbepaald noemden. Dat is een secundaire bron, geen primaire studie. Radioloog Thomas Kwee (UMCG) beschrijft het als een groot grijs spectrum aan afwijkingen waarvan je niet weet wat je ermee moet doen, waardoor zo’n scan vaak meer onzekerheid dan zekerheid geeft. Elke afwijking kan vervolgonderzoek betekenen, soms met extra CT en dus extra straling.

Straling beperken: praktische punten voor je afspraak

Je hoeft geen verwijzing van een arts om bij DirectClinics een afspraak te maken. Dat maakt plannen eenvoudig, maar betekent ook dat niemand voor je meekijkt of een CT-onderdeel in jouw situatie zinvol is. Neem dat zelf mee in je afweging.

• Vraag welke onderdelen van het pakket MRI zijn en welke CT.
• Vraag de dosis van het CT-deel schriftelijk, in mSv.
• Meld eerdere CT-scans of röntgenonderzoeken, zodat de kliniek de cumulatieve belasting kan meewegen.
• Vraag wat er gebeurt bij een toevalsbevinding en of aanvullende CT standaard is.
• Overleg bij twijfel eerst met je huisarts.

Voor lezers zonder risicofactoren is de meerwaarde van uitgebreide screening over het algemeen kleiner. Wie een belaste familiegeschiedenis heeft, bijvoorbeeld kanker of hart- en vaatziekten, heeft meer reden om het te overwegen. Meer over de keuze tussen de twee scantypen lees je in MRI of CT bij een total body scan. Meer over de techniek staat in hoe een MRI-scan werkt.

Docvadis is geen zorgverlener en geeft geen medisch advies; de site voert zelf geen onderzoeken uit. Dit artikel is algemene informatie. Een basisverzekering vergoedt een total body scan in de meeste gevallen niet, dus reken ook de kosten mee. Een overzicht vind je in de prijzen van een bodyscan in Duitsland. Wil je daarna een onderzoek aanvragen, dan kan dat via de aanvraagpagina voor onderzoeken.

Veelgestelde vragen

Geeft een MRI-total bodyscan straling?

Nee. Een MRI veroorzaakt geen straling, een CT-scan gebruikt wel röntgenstraling.

Hoeveel mSv krijg je bij een total bodyscan?

Dat hangt af van of er een CT-onderdeel in het pakket zit en welk protocol de kliniek gebruikt. Een pakket met alleen MRI geeft geen stralingsdosis. Vraag de dosis van een eventueel CT-deel schriftelijk op bij de kliniek.

Is een total bodyscan zinvol als je geen klachten hebt?

Het bewijs is beperkt. Volgens de Gezondheidsraad is niet aangetoond dat total body scans voordelen opleveren in termen van een langer leven of betere gezondheid, anders dan bij de bevolkingsonderzoeken naar darm-, borst- en baarmoederhalskanker. Bespreek het met je huisarts.